Gezond Ontwerpen in Zuid-Holland
Hoe ziet stedelijke ontwikkeling eruit als je de gezondheid van de huidige én toekomstige bewoners als uitgangspunt neemt?
Steeds meer gemeenten in Zuid-Holland werken samen met de provincie aan deze vraag binnen de aanpak Gezond Ontwerpen. In deze aanpak staat niet alleen woningbouw centraal, maar ook leefbaarheid, ontmoeting, groen, bewegen en mentaal welzijn.
Met de aanpak Gezond Ontwerpen werken professionals uit het fysieke én sociale domein samen met inwoners aan gezonde, leefbare wijken. De aanpak verbindt ruimtelijke ordening met gezondheid, beleid met praktijk, en kennis met de ervaring van inwoners. Zo benutten we verstedelijking als kans om de leefomgeving gezonder, groener en meer verbonden te maken.
Wil je meer weten? Bekijk het stappenplan Gezond Ontwerpen.
Ontwerpend onderzoek
Ontwerpend onderzoek helpt gemeenten om vanuit hun eigen uitdagingen concreet te maken hoe gezondheid kan worden meegenomen bij verstedelijking en verdichting.
Hieronder volgt een overzicht van de lopende projecten en wat deze al hebben opgeleverd.
Sliedrecht
Wat was de vraag?
Sliedrecht wilde weten hoe gezondheid een leidend principe kan worden bij de actualisatie van de omgevingsvisie. Hoewel het een dorp is, kent het stedelijke uitdagingen als vergrijzing, eenzaamheid en beweegarmoede.
Wat is er gebeurd?
De provincie ondersteunde een ontwerpend onderzoek Gezonde Verstedelijking. Dit bracht bestaande en potentiële groene plekken in kaart en onderzocht hoe deze met elkaar kunnen worden verbonden, samen met extra woningen en voorzieningen.
Wat is het resultaat en wat gaat daarmee gebeuren?
Het onderzoek laat zien dat betere toegang tot groen, sport, zorg en sociale voorzieningen direct winst oplevert voor de gezondheid van bewoners.
Wat volgt?
De resultaten vormen input voor de nieuwe Omgevingsvisie Sliedrecht, die de komende periode verder wordt uitgewerkt.
Wat gaat daarmee gebeuren?
Er worden gesprekken gevoerd tussen gemeente, woningcorporaties en provincie over verdere planvorming en een mogelijk convenant voor uitvoering.
Capelle aan den IJssel
Wat was de vraag?
De gemeente wilde een nieuwe centrumvisie ontwikkelen, met expliciete aandacht voor gezondheid en woningbouw.
Wat is er gebeurd?
De provincie koppelde Capelle aan PosadMaxwan om aan de slag te gaan met Gezond Ontwerpen. Daarnaast adviseerde de provincie om de methode “Positieve Gezondheid op de Tekentafel” te gebruiken. Hierbij werken bewoners, ontwerpers en professionals uit het fysieke én sociale domein samen. De provincie faciliteert het proces, brengt partijen bijeen en levert financiële steun.
Wat is het resultaat?
Het college is inmiddels akkoord met de ontstane gezonde centrumvisie met ruimte voor ongeveer 1600 woningen. Het plan vormt een ‘gezond raamwerk’ waarin groen, beweging en ontmoeting centraal staan.
Wat volgt?
De gemeenteraad bespreekt de nieuwe centrumvisie najaar 2025.
Leiden – wijk Stevenshof
Wat was de vraag?
De gemeente Leiden wil de toekomstbestendigheid van de jaren ’80- en ‘90-wijk Stevenshof versterken. De wijk kent nu weinig problemen, maar er is wel sprake van vergrijzing en sterke afname van de bevolking. De vraag luidde: wat zouden we nu al kunnen doen om te voorkomen dat de wijk problemen gaat vertonen zoals wijken uit de periode 1945-1980?
Wat is er gebeurd?
Er is een ontwerpend onderzoek Gezonde Verstedelijking uitgevoerd, met focus op toekomstige leefbaarheid, bereikbaarheid en voorzieningen.
Wat is het resultaat?
Het onderzoek maakt duidelijk dat tijdige ingrepen nodig zijn om afname van vitaliteit te voorkomen. Denk aan herinrichting van routes, vergroening en functiemenging.
Wat volgt?
De gemeente voert momenteel gesprekken over hoe de inzichten kunnen worden verwerkt in beleid en toekomstige plannen.
Rotterdam Bospolder-Tussendijken en Spangen
Wat was de vraag?
In deze dichtbevolkte Rotterdamse wijken, omringd door nieuwe bouwontwikkelingen, vroeg de gemeente zich af hoe de leefbaarheid kon verbeteren, met behoud van de vele bottom-up initiatieven van bewoners.
Wat is er gebeurd?
De provincie speelde een verbindende rol tussen deze initiatieven, de gemeente en ontwerpers. Er werd een ontwerpend onderzoek uitgevoerd naar hoe gezondheid kan worden versterkt in het al bestaande stedelijke weefsel.
Wat is het resultaat en wat gaat daarmee gebeuren?
Er is meer samenhang tussen lokale initiatieven ontstaan. Een concreet resultaat is het idee van een Kindlint - een netwerk van veilige, groene routes die scholen, wijkvoorzieningen en winkels met elkaar verbinden. Dat is goed voor kinderen, ouderen en alle bewoners die zich te voet of per fiets verplaatsen.
Alphen aan den Rijn – de wijk Ridderveld
Wat was de vraag?
In de wijk Ridderveld zag de gemeente problemen rond leefbaarheid en leegloop: minder bewoners per woning zorgen voor minder gezelligheid op straat en voorzieningen die onder druk staan door gebrek aan gebruikers. Tegelijkertijd is er behoefte aan meer woningen. De gemeente wil toewerken naar een toekomstbestendige wijkvisie.
Wat is er gebeurd?
Er zijn een ontwerpend onderzoek Gezonde Verstedelijking en een verdichtingsstudie uitgevoerd, in samenwerking met ontwerpbureau PosadMaxwan. Dit bureau heeft veel ervaring met Gezond Ontwerpen. De provincie verbond partijen en droeg financieel bij.
Wat is het resultaat?
De studie wijst vier kansrijke gebieden aan voor gezonde verdichting met in totaal 3.500 nieuwe woningen. Dit vormt de basis voor een routekaart richting realisatie.
Wat gaat daarmee gebeuren?
Er worden gesprekken gevoerd tussen gemeente, woningcorporaties en provincie over verdere planvorming en een mogelijk convenant voor uitvoering.
Op zoek naar meer inspiratie, nieuws en bijeenkomsten? Bezoek GezondZuidHolland.nl.